Elektroniczna Skrzynka Podawcza Zagospodarowanie Przestrzenne Rejestr Zbiorów Danych Osobowych
Biuletyn Informacji Publicznej
 
Polub nas na Facebook Obserwuj nas na Twitterze
 
Zmień kontrast Zmień rozmiar czcionki
Elektroniczna Skrzynka Podawcza
Zagospodarowanie Przestrzenne
Rejestr Zbiorów Danych Osobowych

Obszar gminy Dobroszyce jest terenem o dużym nasyceniu cennymi obiektami zabytkowymi z różnych epok i formacji stylowych, reprezentujących na ogół wysoki poziom artystyczny. Są to: kościoły, plebanie, zespoły pałacowo – parkowe, folwarki, budynki mieszkalne i gospodarcze, założenia cmentarne. Zachowały one elementy pierwotnych układów urbanistycznych. W okresie powojennym stopień zachowania historycznie ukształtowanych układów zabudowy poszczególnych miejscowości nie uległ zasadniczym zmianom. Zachowane zabytki architektury legitymują się stosunkowo nowymi metrykami. Żadna z budowli nie sięga wstecz poza wiek XVIII. Świadczy to niewątpliwie, że wcześniej istniała przede wszystkim zabudowa drewniana.

 

Do najcenniejszych zabytków na terenie gminy Dobroszyce należą:

 

Dobroszyce – układ przestrzenny miejscowości:

 

Obecny układ przestrzenny Dobroszyc powstał w wyniku połączenia w jedną całość kilku następujących po sobie etapów rozwoju miejscowości. Pierwotnie Dobroszyce były wsią, prawdopodobnie wielodrożną z luźną zabudową po obu stronach dróg z rozległym założeniem pałacowo – folwarcznym wraz z parkiem, zlokalizowanym w południowo – zachodniej części wsi. Południowa część miejscowości została rozplanowana w formie zabudowy miejskiej składającej się z prostokątnego rynku i odchodzących od niego ulic, z których jedna, biegnąca na linii północny – wschód i południowy – zachód jest przelotowa i wyznacza oś kompozycyjną całego założenia. Zabudowa w tej części jest w przewadze kamieniczna, zwarta, pierzejowa, związana ściśle z historycznym podziałem na działki siedliskowe.

 

Dobroszyce – zespół kościelny:

 

Na zespół kościelny składają się:

  • Zakład dla Sierot – Przytułek Amalii, obecnie Ośrodek Szkolno – Wychowawczy;
  • Kościół parafialny p.w. św. Jadwigi;
  • Duszpasterstwo (plebania);
  • Dom mieszkalno – gospodarczy;
  • Budynek gospodarczy (warsztat) + transformator;
  • Ogrodzenie i bramki.

 

Zespół został wzniesiony w latach 1892 – 1894 nad rozlewiskami rzeki Dobra jako sierociniec dla dzieci fundacji „Amalienstift" powołanej przez księżną Amalie von Dyherm – Czetritz. Opiekę nad dziećmi sprawowały siostry Elżbietanki z Wrocławia, które kształciły opuszczoną młodzież w różnych zawodach. Pracami budowlanymi kierował radca budowlany kurii metropolitarnej Josef Ebers, który wprowadził wiele typowych dla siebie form unowocześnionego neogotyku w technice starannego muru z czerwonej cegły licówki. Założenie ma symetryczny trójskrzydłowy układ.  Po I Wojnie Światowej oprócz sierot zaczęto przyjmować także m łodzież m ęską z rozbitych rodzin, kształceniem których zajęli się Bracia Szkolni. Uczyli ich przede wszystkim rzemiosła w warsztatach: krawieckim, szewskim, ślusarskim, stolarskim, wikliniarskim i kuźniczym. Oprócz tego prowadzone było na wysokim poziomie gospodarstwo rolne. W czasie II Wojny Światowej byt tu zlokalizowany obóz jeniecki, a po jego likwidacji niemiecki szpital przyfrontowy. W 1966 roku ponownie powołano tu Zakład Wychowawczy, który 12 lat później otrzymał nazwę Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego dla dzieci i młodzieży upośledzonych intelektualnie. Po ponad 40 latach (29 stycznia 2002 roku) obiekt powrócił w ręce Kościoła Wrocławskiego. Nieodpłatnie, Caritas Archidiecezji Wrocławskiej, przekazały go władze powiatu oleśnickiego. Kościół powstał w miejscu poprzedniego, drewnianego, dzięki wdowie, księżnej Marii Elżbiecie w latach 1785 – 1787. W 1825 roku dokonano remontu. W drugiej połowie XIX wieku kościół uległ pożarowi. Wykorzystując pozostałe elementy, w latach 1894 – 1895 odbudowano go w stylu neogotyckim, używając przy tym charakterystycznej cegły. Kościół posiada jedną nawę bez wyodrębnionego prezbiterium. Na wieży znajduje się barokowy hełm. Po zakończeniu II Wojny Światowej kościół został przejęty od protestantów, a od 1957 roku stanowi odrębną parafię. Obecnie należy do Dekanatu Oleśnica Śląska Zachód, wchodzącego w skład Archidiecezji Wrocławskiej.

 

Dobroszyce – pałac z ogrodami dworskimi:

 

Pałac w Dobroszycach wzniesiony w latach 1589 – 1601 przez Andreasa von Huegela jako dwór obronny, utrzymany w stylu renesansowym. Obiekt zaprojektowano jako dwukondygnacyjny, czteroskrzydłowy, na planie prostokąta z wewnętrznym dziedzińcem, a także otaczającymi go wałem i fosą. W 1663 roku, jak cała miejscowość pałac przeszedł w ręce Sylwiusza Nimroda, który zmarł rok później. Jego syn Juliusz Zygmunt w 1765 roku przebudował pałac na rezydencję książęcą o formie renesansowo – barokowej, zbliżając się tym samym ku popularnej wówczas formie pałacu – fortecy („palazzo in fortezza"). W 1792 roku dwór stał się własnością dynastii saksońskiej. W 1853 roku, za czasów Fryderyka Wilhelma von Braunschweig poddany został znacznej przebudowie i pełnił rolę mieszkania zarządców domeny książęcej (w tym okresie zlikwidowano niestety znane z XVIII wiecznych rysunków barokowe wolutowe szczyty). Do II Wojny Światowej majątek był własnością rodziny von Retter. Po roku 1945 obiekt przejęło państwo polskie. W latach 1975 – 1985 nastąpił dewastacyjny remont, który spowodował zniszczenie znacznej części oryginalnego wystroju. Obecnie pałac znajduje się w rękach prywatnych. W e wnętr zu dworu w piwnicach zachowały się sklepienia kolebkowe, sklepienia w przyziemiach z charakterystycznymi wczesnobarokowymi „dzióbkami" usytuowane w pomieszczeniach narożnych, a wyżej drewniane stropy. Wczesnobarokowy wystrój reprezentowały: manierystyczny portal z maską w kluczu łuku z końca XVII wieku, profilowane obramienia okienne (tak zwane fasciowe), barokowa klatka schodowa z około 1675 roku i stiukowe barokowe dekoracje sali audiencyjnej i teatralnej (wymienionej w opisie z 1706 roku) z charakterystycznymi umieszczonymi w niszach wazonami z bukietami kwiatowymi. Założenie folwarczne pochodzi dziś głównie z przełomu XIX i XX wieku. Zachowały się wzniesione z czerwonej cegły oficyny, stajnie i budynki gospodarcze. Najstarszym budynkiem jest oficyna nr 2 usytuowana na zachód od pałacu o klasycystycznych formach, z datą 1821 i herbem Fryderyka Wilhelma Brunszwickiego nad wejściem i zachowującymi jeszcze barokowe formy drzwiami. Z dawnego założenia parkowego zachowały się: 300–letni cis zlokalizowany przy elewacji zachodniej pałacu, miłorząb dwuklapowy i sosna wejmutka. Wcześniejszy XVII wieczny ogród przybrał w końcu XIX wieku charakter typowego naturalistycznego parku ograniczonego od południa sztucznym ciekiem wodnym.

 

Dobra – zespół dworski:

 

Założenie dworskie usytuowane jest po północnej stronie miejscowości Dobra. Składa się na nie dwór obronny z wieżą alkierzową wzniesiony w latach 1631 – 1632, zbudowany na tak zwanym „la motte" (wzgórku) przez księcia Karola Fryderyka Podiebrada, pierwotnie otoczony wodami jeziora oraz skromny naturalistyczny park, założony w latach 60–tych XIX wieku. W 1633 roku do pałacu dobudowano narożną wieżę. Początkowo dwór służył jako archiwum ksi ążęc e. W 1673 roku pałac stał się rezydencją wdów po książętach oleśnickich. Obiekt był kilkakrotnie przebudowany, lecz w jego elewacji zachowało się oryginalne sgrafitto. W latach 1909 – 1910, po kolejnej przebudowie, pałacowi nadano formę pseudobarokową z wykorzystaniem wysokich piwnic sklepionych kolebkowo. Obecnie w obiekcie znajduje się hotel.

 

Dobrzeń – zespół pałacowo – parkowy:

 

Założenie parkowo – pałacowe znajduje się w centralnej części wsi Dobrzeń. Pałac powstał w 1891 roku jako neorenesansowa adaptacja wcześniejszego obiektu dla Rudolfa von Kulmitz. Bryła nakryta mansardowym dachem akcentowana jest wieżą, wielobocznymi ryzalitami i tarasami. Z północnym narożnikiem budowli połączony jest budynek oranżerii, a od północy w sąsiedztwie znajduje się XIX wieczny murowany pawilon o pseudobazylikowej konstrukcji z tarczami zegarów w elewacjach.
W najbliższym otoczeniu pałacu znajdują się też pozostałości pawilonu cieplarni, a dalej spichlerze i stajnia. Wnętrza zachowały neorenesansowy i neobarokowy wystrój stiukowy. W założeniu folwarcznym widoczne są ślady dawnego basenu, fontanny i ptaszarnia. Na północny – wschód od pałacu rozciąga się reprezentacyjny park.

 

Siekierowice – zespół pałacowo – parkowy z kaplicą rodu Puttkamerów:

 

Majątek w Siekierowicach należał przed 1629 rokiem do rodziny Heugel, a od 1749 roku do rodziny Puttkamerów, w rękach której pozostał do 1945 roku. W 1786 roku Marcin Antoni von Puttkamer, który ustanowił w Siekierowicach majorat, wzniósł nie zachowany do dzisiaj pałac, któremu towarzyszył ozdobny barokowy ogród. W drugiej połowie XIX wieku ogród został przekształcony w naturalistyczny park z zachowanymi obecnie 120–letnimi dębami. Obecny budynek pałacu, kompletnie przebudowany i pozbawiony cech stylowych, powstał w XX wieku na miejscu starszej, znanej z mapy z 1826 roku budowli. Kaplica z połowy XIX wieku usytuowana jest w południowym skraju parku krajobrazowego, na małym wzgórku pośrodku wyspy na stawie. Jest to neogotycka ośmioboczna budowla (jest to nawiązanie do formy gotyckich centralnych kostnic, np.: nie zachowana już kaplica św. Maternusa przy kościele św. Elżbiety we Wrocławiu), nakryta namiotowym dachem, z ostrołucznymi oknami z przewlekanymi kratami i wejściem z kutymi metalowymi dwuskrzydłowymi wrotami i sklepionym kopułowo wnętrzem. Wokół kaplicy Puttkamerów był cmentarz rodowy. Usytuowanie obiektu wskazuje na wielkie romantyczne fascynacje fundatora i budowniczego.

 

Ogółem na obszarze gminy Dobroszyce ponad 200 obiektów oraz historycznych układów i założeń posiadających wartości kulturowe, zostało wpisanych do ewidencji zabytków, w tym:

 

  • 13 historycznych układów ruralistycznych;
  • 122 budynki mieszkalne;
  • 3 kościoły;
  • 2 dwory z zabudową towarzyszącą;
  • 2 pałace z obiektami;
  • 6 cmentarzy ewangelickich;
  • 2 cmentarze katolickie;
  • 16 stodół;
  • 4 obory;
  • 8 budynków gospodarczych;
  • 2 budynki inwentarskie;
  • 2 spichlerze;
  • 1 młyn;
  • 1 kuźnia;
  • 1 zagroda;
  • 1 szkoła;
  • 1 przedszkole;
  • 1 zespół dworca kolejowego z trzema budynkami;
  • 3 obiekty obiekty usługowe;
  • 2 budynki transformatorowe;
  • 1 park dworski;
  • 1 wieża przeciwpożarowa.

 

Generalnie obiekty zabytkowe występują we wszystkich miejscowościach. Największym ich nasyceniem charakteryzują się Dobroszyce gdzie znajduje się 46 obiektów zabytkowych. Znaczne nasycenie obiektów zabytkowych występuje także na terenie sołectw: Dobrzeń (36), Strzelce (29), Białe Błoto (24), Malerzów (15), Nowosiedlice (15), Łuczyna (13), Dobra (11) i Siekierowice (10). Natomiast najmniejszym nasyceniem obiektów zabytkowych charakteryzują się sołectwa: Bartków (5), Miodary (5), Mękarzowice (2) i Sadków (2). Na terenie wsi Nowica nie występują obiekty ujęte w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Wśród obiektów zabytkowych najliczniejszą grupę stanowią budynki mieszkalne. Licznie reprezentowane są także obiekty przemysłowe i gospodarcze (magazyny, spichlerze, stodoły, obory). Rzadziej występują obiekty sakralne (kościoły, kaplice, kapliczki, plebanie) oraz obiekty użyteczności publicznej (szkoły, przedszkola, świetlice, remizy strażackie i budynki administracyjne), a także obiekty techniczne i inne (stacje transformatorowe, ogrodzenia, bramy, itp.). Obecnie na terenie gminy 18 obiektów figuruje w rejestrze zabytków województwa dolnośląskiego, zaś ogółem gminna ewidencja zabytków obejmuje 213 obiektów.

 

TABELA 1: Gmina Dobroszyce – rozmieszczenie obiektów zabytkowych
MiejscowośćLiczba zabytkówW tym wpisane do rejestru zabytków województwa dolnośląskiego
 Bartków  5  -
 Białe - Błoto + Holendry  17 + 7  -
 Dobra  11  2
 Dobroszyce  46  9
 Dobrzeń  36  2
 Łuczyna  13  -
 Malerzów  15  -
 Mękarzowice  2  1
 Miodary  5  -
 Nowica  -  -
 Nowosiedlice  15  -
 Sadków  2  -
 Siekierowice  10  4
 Strzelce + Kolonia Strzelce  18 + 11  -






Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności.

Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce lub konfiguracji usługi.